Edozein kasutan, egin behar izango den doiketa zerbitzuen kalitatea mantenduz gauzatuko da, martxan dauden hiri edo herrietako proiektuak ukitu gabe eta lan eta gastu sozialak aldatu barik.

“Bilbao krisiak kezkatzen du”

2009an, Bilboko Udalak daukan inbertsiorako gaitasuna %18koa da, 155 milioi euroak gainditzen baititu. Gastuari dagokionez, 2008ko KPI baino puntu bat gehiago hazi da (%1,4); “hori dela eta, zerbitzuen prestazioaren maila mantenduko da”, Andoni Aldekoa Udaleko Kabinetearen zuzendariaren arabera. “Gizartea arduratuta dago krisiaren egoeraren inguruan, eta gu, baita Udal gisa ere”, gaineratu du Aldekoak. Egoera ekonomiko honek eragin negatiboa du kontuetan eta Udalean.

“Superabita egon denean, guztion artean banatu izan da; oraingoan, dirua itzuli behar dugu eta Bilboko Udaletik nahiago dugu urte honetan egitea. Krisia gainditzeko, ezinezkoa da gure aukeren gainetik bizitzea; errealitatean bizi behar gara. Beraz, hori da egingo duguna hemendik aurrera, egungo aukeretara moldatu”, azaldu du Aldekoak.

Oro har, Udaleko Kabinetearen zuzendariak gogorarazi du 2010. urtea Bilboko Udalerako gogorragoa izango dela eta gainontzeko instituzioek ere nabarituko dutela. “Dena den, urte honetarako, Udalkutxaren likidazio negatiboan 50 milioi euro lortzea espero dugu”, iragarri du Aldekoak.

Bestalde, Donostiako Deloitte bulegoko kudeatzaileak, Beatriz Galánek, egoera orokorrari buruz hitz egin du, eta ez da batere baikorra izan. “Euskadiko enpresak arriskuan daude. Nahiz eta etorkizunerako proiektu sendo eta indartsuak izan, arriskuan egon daitezke. Egoera arazotsua da hau, gainera; izan ere, enpresen %80k baino gehiagok arazoak ditu zorrak birfinantzatzeko”.

Egin beharreko murrizketak

Aurrera eramango den murrizketarik nabari eta garrantzitsuena Obra eta Zerbitzuetan izango da, baina orekatu egingo da Estatuko Fondoen laguntzari esker. Bereziki, ardatz estrategikoetan, garraioetan eta mugikortasunean 6 milioi murriztuko dira; Bilbao seguruan, 2,3 milioi euro; hezkuntza eta gizarte aldaketan, 581.910; auzoen arteko orekari dagokionez, gastuen 450.000 euro; azkenik, elkartasun eta laguntza sozialen kontrolean 50.000 euro murriztuko dira.

Sindikatuen ezadostasuna

Zentzu berean, Lan ministroak Gizarte Segurantzaren Erreserba Fondoetan 57.000 milioi euro daudela gogorarazi du. UGT eta CCOO sindikatuak, besteak beste, Corbachoren ideia eta pentsaeraren jarraitzaileak izan dira; beraz, horiek ere Espainiako Bankuko gobernadorearen adierazpenak kritikatu dituzte. Ignacio Fernández Toxo, CCOOko idazkari orokorrak, saltsa guztien erdigunea bihurtu nahi izatea leporatu dio Ordóñezi. Bestalde, Toxok ere adierazi du Gizarte Segurantzak porrot egiteko arriskurik ez duela.

UGT-Euskadiko idazkari orokorra den Dámaso Casado Ordóñezen aurka azaldu da, eta arrazoi ‘pisutsu’ bategatik ez du uste jubilazioaren adina atzeratu behar denik; “Espainia jada lan egiteari uzten zaion herrialderik atzeratuenen artean dago; izan ere, bere batez bestekoa 63,5 urtekoa da, Europako herrialdeen artean altuenetarikoa”, jakinarazi du Casadok. Gainera, Fernández Ordóñezen iritzia kritikatu du, esanez bere mentalitate kapitalistak bultzatzen duela errealitatearekin zerikusirik ez duen ezer esatera.

Iritzi leunagoak

Bigunago azaldu dira CEOEko idazkari nagusia, José María Lacasa, eta Cepymeko presidentea, Jesús Bárcenas. Horiek ez dituzte Ordóñezen esanak kritikatu, baina ez dira bere alde kokatu ere; “egoera honetan eta esaten ari diren gauzak entzun ondoren, uste dut hoberena zuhurtasuna eta neurritasuna izango liratekeela”, azaldu du Lacasak.

Hala ere, guztiek ideia batean bat egin dute; Toledoko Hitzarmeneko Batzordeari bere lana aurrera eramaten utzi behar diote, ondoren, pentsioen sistemaren bideragarritasuna bermatzeko hartu behar diren erabakiak eztabaidatu eta aurrera eraman ahal izateko.

Araba, probintziarik kaltetuena

Langabeziari buruzko datuak lurraldeka aztertuz, Arabako egoera da ahulena, %9,5eko tasarekin; dena den, Gipuzkoak lanpostuen deuseztapenarik handiena izan du.

Izan ere, azken probintzia horri dagokionez, urte honetako lehenengo hiruhilekoan langabeziak ez du izan joera hain negatiboa, Euskadiren barruan Gipuzkoa izan baita lurralde historikorik indartsuena. Hala ere, 2008ko azkeneko hiruhilekoarekin alderatuz, 8.500 langabe gehiago agertzen dira, hots, egun bakoitzeko 94 langabeko batez bestekoa; kopuru kezkagarria.

Arabaren kasuan, 2008ko urria eta abenduaren arteko emaitzekin alderatuz, urte honetako lehenengo hiruhilekoan 6.400 langabe gehitu dira. Datu horrek esan nahi du Arabako ekonomiak egun bakoitzean 70 langabe erregistratu dituela.

Industriaren sektorea kaltetuena

Hiruhilabete honetako lanpostuen galera azken 20 urteetako altuena da. Sektoreei dagokienez, industria, Euskadiko altxorra, lanpostuen deuseztapenaren arduradun nagusia da. Egun, 228.100 langile daude sektorean, 1998an bezala, baina, kasu honetan, milaka behargin erregulazioaren menpe daude.

Bestalde, eraikuntzaren sektoreak ere ahulezia izugarria nabari izan du azkeneko hiruhileko honetan, 5.700 lanposturen jaitsiera, hain zuzen ere. Azken urtean, sektore honek (72.000 lanpostu sortzen zituen) 14.200 langile galdu ditu (%16). Oraindik kaltetuago atera dira nekazaritza eta arrantzako arloak, lanpostuen herenaren deuseztapenarekin.

Zerbitzuen sektoreari dagokionez, lanpostuen bi heren sortzen ditu, eta soilik 300 lanpostu galdu dira; beraz, ez dira hain txarto mantendu. Azken urtean, balantze positiboa izan duen sektore bakarra izan da, 200 lanposturen sorrerarekin.

Urteko lehenengo hiruhilekoan argitaratutako emaitza hauetan, nabaria izan da gazteriaren artean langabezia %9 hazi dela. Horrek kalte egin die 25 urtetik behera duten 11.700 gazteri.

UGT eztabaidaren alde

UGT-Euskadi sindikatuak langabeziari aurre egiteko koordinazio instituzionala aldarrikatu du, eta Euskadiren egoera latza (langabeziaren inguruan) onartzea eskatu die gobernuko eta instituzioko goi-kargu guztiei.

Sindikatua eztabaida sozialaren prozesua aurrera eramatearen alde agertu da, industria berpizteko eta prestazio sozialak hobetzeko xedearekin.

Espainiako Hipoteka-Erakundeak (EHE) ziurtatu du 2009 eta 2010 urteetan zehar berankortasuna hazten jarraituko duela, baina krisia dela eta eszenatokia desberdina izango dela argitu nahi izan dute. Izendatutako bi urte horietan, krisiari buruzko kezkak aldatuko dira, interes tipoak bigarren plano batean geratuko dira, baina langabezia tasa arazorik larrienetakoan bihurtuko da.

Merkatuaren adituen aurreikuspenen arabera, 2009 eta 2010eko berankortasun tasaren hazkundea mantenduko da, eta 2008an ateratako datuak errepikatuko direla diote, edo behintzat oso antzekoak. Zehazki, 2008ko berankortasun tasa %3,86koa izan zen, 2007. urtekoa laukoiztuz, baina egindako aurreikuspena betez gero, hots, urte hau %9tik gorako tasarekin ixten bada, hazkundea 2008ko tasa baino hiru aldiz handiagoa izango lirateke.

EHEren aburuz, hurrengo urteetako familien arrisku edo kezka nagusia ez dira interes tipoak izango, baizik eta langabezia.

Era berean, EHEkoek nabarmendu dute interes tipoen igoerak, batez ere 2002-2006 urteren artean etxebizitza erosi duten pertsonei kalte egiten diela, baina Euriborraren jaitsierarekin pairatuko duten kostearen murrizketa nabaritzen ari dira. Hain zuzen ere, Euriborraren beherakadak hipoteka zorra %20an baino gehiago murriztu egin du.

Kutxak eta bankuen egoera

Espainian lan egiten duten banku, kutxa eta kooperatibeei emandako berankortasunaren kredituak otsailean %4 gainditu zuen eta %4,13an kokatzera ailegatu zen. Kopuru horretara iritsi zen azken aldia azaroaren 1996an izan zen.

Espainiako Bankuak argitaratutako datuen arabera, otsaileko berankortasun tasa duela lau urtekoa (1,04%) baino ia lau aldiz handiagoa da.

Aurrezki kutxei dagokienez, berankortasun tasa altuena izan duten instituzioak dira. 2009ko otsailean, kutxen ratioa %4,85era iritsi zen; 0,40 puntu gehiago aurreko hilabetarekin alderatuz. Abenduko tasa, aldiz, %3,79koa izan zen. Igoera hau krisiaren ondorioa da, gero eta enpresa edo partikular gehiago kredituei aurre egiteko arazoak baitituzte.

Kutxen atzetik, beti bezala, bankuak kokatzen dira. Kasu honetan, berankortasun tasa baxuagoa da, %3,44koa hain zuzen ere (2008ko abenduan baino 1,5 puntu gehiago).

Ikuspegi baikorra

Hala ere, Espainiako Aurrezki Kutxen Konfederazioko (EAKK) zuzendari orokorrak, José Luis Olavarrietak, dioen bezala, berankortasun tasa martxoan baretu da (%4,6). “Datu hori ez da guztiz pozgarria, baina aurreko hilabeteetan izandako emaitzekin alderatuz ez dira hain datu txarrak”, esan du Olavarrietak.

“Ezin dugu ofizialki baieztatu hau aro berri eta hobeago baten hasiera denik, hiruhilekoen itxieretan sasoi-fenomenoak sortzen baitira”, argitu du EAKK-ko zuzendari orokorrak.

Olavarrietak aurreratu du Estatuak finantzietako sektorea bultzatzeko 920 milioi euro sartu dituela. Baita ere, oraindik Espainiako entitate finantzierorik ez direla berkapitalizatu agerian jarri du, “Gobernuak soilik parte hartu du Caja Castilla-La Manchako kasuan, likidezia hornituz”.

Hori dela eta, Olavarrietak ‘bidatz-orria’ eratzea aldarrikatu du, etorkizunean arazoak izan litzateken entitateei laguntza emateko estrategia edo planak aurrera eramateko.

Europako herrialdeak Berlinen bildu berri dira. Apirilean izango den batzar garrantzitsuan tratatuko diren gaien nondik norakoak definitu dira. Mundua behar duen lidergo ekonomikoa gauzatzeko prest daude nazioarteko gobernuak. Krisiari aurre egiteko azkenik neurri bateratuak hartuko direla ematen du. Hona hemen G-8ak zehaztu dituzten ildoak:

- Nazioarteko Diru Funtsaren gordailuak bikoiztea, krisiaren aurka borrokatzeko baliabide ekonomiko handiagoak izateko

- Finantza sistemaren aktoreak kontrolatzeko erabiltzen diren mekanismoak sendotzea

- Paradisu fiskalen kontra argi eta garbi borrokatzea, baita gardenak ez diren finantza zentroen aurka ere

- Protekzionismoaren kontra Europar Batasuneko herrialde guztiak agertzea

- Eta azkenik, nazioarteko amankomuneko jarrera baten ondorioz, herrialde guztiek sinatutako ituna adostea

Apirila heldu arte, zenbait auzi argitu gabe geratuko dira, automobilgintzarena haien artean. Protekzionismoa era publikoan deseuztatu nahi badute ere, automobilgintzako alorrak krisiaren eragina era berezian pairatzen ari du eta horren ondorioz, zenbait gobernuk sektore hau laguntzeko dirulaguntzak bideratu nahi dituzte, Sarkozyk, esaterako. Bestalde, Espainiar estatua, Grezia eta Irlanda bezalako euro zonaldeko herrialde hauetako aurreikuspen ekonomikoak eremintzagai izango dira finantza-erakundeek arreta handiz begiratuko dioten Londreseko batzarran. Horra hor euskal enpresarien elkarteek behin eta berriro eskatutako adostasun globala.

Behintzat, horra hor asmoa. Izan ere, apirileko biltzarrara herrialde guztiak haren borondate onenekin hurbilduko dira. Denbora igarota bakarrik baloratu ahal izango dugu bete gabeko hitzak ote diren.