Ekonomiaren KZren webgunea

Iñaki Arriola
Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza eta Garraio sailburua

"Babestutako etxebizitzaren prezioa eroslearen
errentaren araberakoa ezarri nahi dugu"

Eusko Jaurlaritzaren hurrengo proiektuen egoera ezagutzeko Etxebizitza, Herri Lan eta Garraio sailburu Iñaki Arriolarekin harremanetan jarri gara. Arriolak Euskadiko garraioaren inguruko azpiegiturei buruz hitz egin du, (AHT edo Donostialdeko Metroa, esaterako); baina sailburuak etxebizitza arloan emango diren aldaketak ere aipatu ditu

Iñaki Arriola

AHTren lanak aurrera doaz, eraikuntza sustatzeko faktore garrantzitsua direla esango zenuke?

Bai, zalantzarik gabe. Azpiegitura hori Euskadin egiteak 7.000 lanpostu sortzen ditu urtero. Haren kostuaren erdia Euskadin inoiz egon den ingeniaritza lanik garrantzitsuenean parte hartzen duten langileentzat bideratzen da.

Aurreikuspenen arabera, zein urtetan egongo da prest azpiegitura berria?

Jaurlaritzara iritsi ginenean, Gipuzkoako adarrak dauzkan 21 zatietatik bat baino ez zegoen hasita. Urte honen bukaerarako, 16 zati egongo dira hasita. Datorren urtean hasiko den Hernialde Zizurkil zatia eta Donostia, Irun eta Astigarragako geltokietarako sarbideak izan ezik, Gipuzkoako zati guztiak egongo dira hasita urtea amaitu aurretik. Gipuzkoako adarra, Jaurlaritzari dagokiona, 2016rako amaituta egongo da.

Bestalde, Jaurlaritzak kritika ugari jaso ditu Castrorekin (Kantabria) lotu nahi izateagatik, bere konpetentziatik kanpoko gaia delako; zein da 'lotura' honen arrazoia edo helburua?

Kritika horiei ez diet inolako zentzurik ikusten. Politikan lehentasunak argi izan behar dira, baina, horretarako, aukera, kostu eta abarri buruzko datu errealak izan behar dira, ondoren erabaki egokiak hartzeko.
Duela zenbait urtetatik milaka bizkaitar mugitzen dira Bizkaitik Castrora eta Castrotik Bizkaira, lana edo aisialdia dela-eta, eta horren ondorioz errepideak gainezka daude eta gero eta ohikoagoak dira auto-ilarak Castro-Bilbo zatian.

Pil-pilean dagoen beste lanetako bat Donostialdeko Metroa da. Une honetan zein egoeratan daude obrak?

Obrak oso ondo doaz. Duela gutxi Loiola-Herrera zatiko obrak ikusi nituen eta harrituta geratu nintzen, oso aurreratuta baitaude. Zati hori gutxi gorabehera urtebete barru egongo da amaituta. Egun, Lasarte-Errekalde, Errekalde-Añorga eta aipatutako Loiola-Herrera zatietan trenbideak bitan banatzen ari gara.

Gai honen inguruan, zein da Gipuzkoako Aldundiaren eta Donostiako Udalaren jarrera?

Bilbon egin zen bezala, halako tamainako azpiegitura bat Gipuzkoako Foru Aldundiak ere finantzatu behar luke. Espero dugu azkenean aldundiak proiektuan parte hartuko duela. Metro hori 30 milioi bidaiari inguruk erabiliko dute eta Gipuzkoako herritarren %65i emango die zerbitzua. Metroari esker, gainezka dauden errepideak arindu, kutsadura murriztu eta batez ere garraio zerbitzu eroso eta azkarra eskeiniko dugu.

Pasaiako super portuari begira, azpiegituraren hedapena eta aldaketak aurrera eramango dira?

Pasaiako portu berria eraikitzen ez bada, ezinezkoa izango da Badiaren eremua osorik biziberritzea. Edonola ere, tokian tokiko jarduketa batzuk egin ahal izango ditugu, baina Pasaiako Badiak konpondu gabeko arazoa izaten jarraituko du.

Gipuzkoako azpiegiturekin jarraituz, Arrasate eta Eibar lotuko duen tranbia eraikiko da?

Oraintxe bertan, jarduera horrek zailtasun handiak dauzka, bai, bidaiari kopuruari dagokionez, kostua zuritzeko ikuspuntutik, bai azpiegitura hori lurrean fisikoki sartzeari berari dagokionez. Edonola ere, ibar horretako garraio zerbitzua hobetzeko proposamenak egingo ditugu.
Beste inguru batzuei dagokienez, tranbiarako zenbait obra dauzkagu abian. Gasteizen, datorren udaberrirako tranbia Abetxuko auzotik sartuko da. Halaber, Gasteizen, hegoaldeko hedapena, unibertsitateko campusarekin adostutako lotura informatzeko ikerketan dago, eta ekialderantz hedatzeko aukerak ikertzen ari gara. Bilbon, tranbia Basurtotik La Casillaraino hedatzeko lanak amaitzear daude. Bestalde, Leioa eta EHUko campusa lotuko dituen lanak datorren urtean lizitatuko dira.

Etxebizitzari dagokionez, krisiaren ondorioz kaltetuen dagoen sektoreetako bat da. Etxebideko zerbitzuan nabarmenak izan dira aldaketak?

Aldaketa garrantzitsuak egin ditugu, besteak beste, babestutako etxebizitza erosi edo alokatu ahal izateko gehienezko sarrerak igotzea, etxebizitza ahalik eta pertsona gehienei iristeko asmoz. Halaber, babestutako etxebizitzaren prezioa, guztientzat berdina izan barik, eroslearen errentaren araberakoa ezarri nahi dugu.

Sarritan, EAEn alokairuaren prezioa eta hipotekarena antzekoak dira. Neurriren bat hartuko da horren aurka?

Hasieratik, gure asmoa alokairuari bultzada handia ematea izan da, baina lan korapilatsua da.
Bizigune programako etxebizitzak gehituko ditugu, azken hiruhilekoan bitartekaritza programa berria onartuko dugu eta operazio berritzailea abiatuko dugu datozen lau urteetan gutxienez alokatzeko 4.000 etxebizitza eskuratzeko. Etxebizitza horiek inbertitzaile pribatu batek utziko dizkigu gutxienez 20 urteko eperako. Kontratua esleitzen zaion inbertitzaile pribatuak etxebizitzak, haiek eraikitzeko behar duen lurzorua eskuratu edo eraikin berriak eraikiko ditu, eta Jaurlaritzari utziko dizkio, alokairuan.

ADITUAREN IRITZIA

Fernando P. Méndez González
Ekonomialaria eta higiezinen sektorean aditua

Egungo krisiaren erruduna

Krisia sortu duen faktorea higiezinen merkatua edo sektorea izan dela entzun dugu behin eta berriro; beraz, egoera hobetzeko, beste eredu produktibo bat ezarri behar genuke, baina horrek denbora behar du.

Gauzatu nahi dugun aldaketa laudagarria da, baina zailtasun ugari ditu; adibidez, izapide honek aurrera egin dezan, denbora asko eman behar zaio, eta, gainera, kontuan izan behar dugu ez dela nahikoa egiten sektorea mugitzeko edo aldatzeko.

Gauzak horrela, higiezinen sektorea ez da arazoaren eragilea, baizik eta horren ondorioa. Azken urteetan, prezio erreala (interesa ken inflazioa) negatiboa izan da; horrez gain, euroa EBko herrialde handi eta indartsuenen arabera kudeatu da, logikoa denez.

Ildo berari jarraituz, gizabanakook errudunak ere izan garela esan genezake, krediturik gabe lortu ezin genezakeena erosi baitugu; izan ere, dirua 'oparitzen' zuten, baina opari hori pozoitzailea zen, orain frogatzen ari garen bezala, nahiz eta bere garaian ezikusiarena egin.

Oro har, Estatuko ekonomiaren arazorik larriena gure produktibitatearen diferentzial gero eta handiagoa da, batez ere euroguneko herrialde indartsuenekin alderatuz.

Steen Jakobsen
Saxo Bankeko
ekonomia-burua

Europaren eta euroaren joera ezkorra

Greziaren egoera ekonomikoa ez da batere baikorra, baina herrialde europarrak bizi duen krisi gogorra kontinente osotik hedatu da. Steen Jakobsenen arabera, Danimarkako Saxo Bank ospetsuaren ekonomialari burua dena, posible da Grezia eurogunetik ateratzea, baina berarekin batera agian beste herrialderen bat ere kanpoan gera daiteke. Era berean, Jakobsenek adierazi du Portugalek eta Espainiak, ahal duten neurrian, etxeko lanak egin dituztela; hori dela eta, “Italia izan daiteke herrialderik kaltetuena”.

Gauzak horrela, Italiaren zorpetzearen igoerak eta haren hazkunde ekonomiko motelak emaitza negatiboak dira lurraldearentzat.

Finantza ministroaren beharra

Saxo Bankeko ekonomia-buruak argi dauka zein den irtenbidea Europarentzat, edo, behintzat, Europar Batasunaren egonkortasunarentzat, “Finantza ministro europarra beharrezkoa da une honetan; modu horretan, EBk eta bere monetak beste 10 edo 20 urte iraun dezakete; bestela, zaila izango da jarraitzea”, azaldu du Jakobsenek.

Espainiaren kasuari dagokionez, ekonomialariak dio sektore publikoaren tamaina murriztea irtenbidea izan daitekeela; “dagoen moduan utzi beharko dugu datozen 10 urteetan, izoztuta”, gaineratu du daniarrak.

Horrela, makroekonomia ahaztu behar dugula aholkatu zuen, eta mikroekonomian zentratu behar garela.

Josep Oliu
Banco Sabadelleko presidentea

Ziurgabetasuna Estatuko ekonomiarengan

Banco Sabadelleko presidente Josep Oliuk aurreikusitakoaren arabera, Espainiako merkatu finantzarioen inguruan dagoen ziurgabetasuna bi urte barru buka daiteke, “kudeaketak ondo egiten badira eta bideragarritasun fiskala dagoen bitartean”, azaldu du Oliuk.

Horren harira, adituak gaineratu du gauzak ondo eta zailtasunik gabe egiten badira, 2012. urtearen amaieran posiblea izango dela ziurgabetasun hori albo batera uztea.

Nazioartekotzearen garrantzia

Banco Sabadelleko presidentea jo eta ke ibili da uda honetan, eta horren ondorioa beraren erakundeak nazioartean bizi izan duen hazkundea da. Banco Sabadellek Ludian Private Bank erosi du, Floridako zazpigarren erakunde finantzariorik handiena, hain zuzen ere.

Gauzak horrela, Oliuk argi utzi du krisi garaia aproposa dela gehiago ikasteko; dena dela, “gaur egun ez dago krisirik, 2007an gertatu baitzen; orain, beste modu batean bizitzeko gai izan behar dugu, sistema tradizionalagoan”, argitu du adituak.

Beraz, Oliuren aburuz, une hau aprobetxatu behar dugu; “gure mugetatik kanpoko merkatuetan sinesgarritasuna hedatzea eta defizit publikoa murriztea bidea izan daiteke; %3koa izatea helburu hurbila da, eta, horrela, atzerrian, doiketak behar bezala egin ditugula antzemango dute”.