Azken eguneratzea: 2009ko azaroa
ERREPORTAJEA
Aldi Baterako Lanerako Enpresen egoera
aldatzen ari da krisiaren ondorioz
Aldi Baterako Lanerako Enpresek urte latza bizi dute orokorrean; joan den urtearen amaierako emaitzak nahiko negatiboak izan ziren, eta aurtengo egoera ekonomikoa kontuan izanik, aurreikuspenak ez dira batere positiboak. Hainbat enpresaren bulego eta egoitzak itxi dira, eta haien arazo nagusia da lan-eskaera eskaintzaren gainetik nabarmen dagoela

Aldi Baterako Lanerako Enpresek (ABLE) krisi ekonomikoaren eraginak jasan dituzte, eta ondorio latz horiek joan den urtearen amaieran nabaritzen hasi ziren. Dena den, denboraldi honetan pairatzen ari diren momentua ABLEen historiako krisirik larriena da, kontuan izanik enpresa mota hau 1994. urtean legeztatu zela Estatu espainiarrean.

Pasa den urteko datuak aztertuz, sukurtsalen kopuruak beherakada nabaria izan zuela ikus dezakegu. 2008ko erdialdean 1.600 ABLE zeuden Estatu osoan, baina, urte batean, mota honetako 300 enpresa baino gehiago itxi behar izan dituzte.

Ildo berari jarraituz, sukurtsalak itxi ez ezik, argi dago plantilletan murrizketak egin direla, baina orain arte ez da honen inguruan datu ofizialik argitaratu; hala eta guztiz ere, sektoretik gertuko iturriek baieztatu duten bezala, konpainia hauek egituratzen dituzten 7.000 langileren postuetan egin dira murrizketak, lan-orduak edo soldatak jaitsiaraziz.

Enpresa handien erorketa

Merkatuaren lidergoan dagoen enpresak, Adeccok, ez du urte positiboa izan, eta zenbait galerari aurre egin behar izan die; horrek argi uzten du merkatu edo mota honetako enpresen beherakada. Adeccoren kasuan (izen onenetarikoa duen ABLEa), 70 bulego itxi behar izan ditu azkeneko hilabeteetan, hau da, bere sarearen %10. Bestalde, ABLEen artean pisu handia duen beste bat Randstad da; kasu honetan, 2008an lortutako etekinak 1.144 milioi eurokoak izan ziren, hau da, %5eko jaitsiera urte osoko datuei dagokienez eta %21eko beherakada joan den urteko laugarren hiruhilekoari dagokionez.

Ben Noteboom Herbeheretako beste talde bat da, eta bere kontseilari delegatuak argitu duen bezala, "zerbitzua hobetzeko eta jendea edo langileen konfiantza ez galtzeko neurri berriak hartu beharko ditugu, kostuak egungo egoerara doitzeko".

Oro har, pasa den urteko emaitzak ez ziren batere oparoak izan ABLEen talde edo multzoarentzat, egindako kontratuek %16,7ko jaitsiera izan baitzuten. Datu horiek kontuan izanda, aurtengo emaitzak negatiboagoak izango direla pentsa dezakegu, gainerako sektore eta eremuetan krisiak gogor jo baitu, eta aldi baterako lanerako enpresak, azken finean, honen guztiaren isla direla esan genezake.

"Lan-baldintza kritikagarriak"

1994. urtean sortu ziren aldi baterako lanerako enpresak, eta, une horretatik, behin eta berriro kritikatuak eta salatuak izan dira langileei ematen dieten tratuagatik. Askok ez dute bat egiten pentsaera honekin, baina ez litzateke bidezkoa izango kontrako joerak ezkutatzea.

Lehenengo eta behin salatzen dena da langileak froga-kontratuarekin egiten duen denbora luzatu egiten dela da, hau da, langileak aldi baterako bi kontratu izango ditu, enpresa horretan jarraituz gero; lehenengoa ABLEarekin izandako kontratuare

Bestalde, enpresa berean lan egiten duten pertsonen artean ezberdintasuna nabarmentzen da, hots, lana berdina da, baina soldata, askotan, aldatu egiten da eta ABLEko langile batek enpresatik zuzenean kontratatuta baino gutxiago kobra dezake; batez ere, enpresak langileei aparteko ordainsariak ordaintzen dizkienean gertatzen da hau. Dena den, ABLEen aurka azaltzen diren iritzi guztiak ados daude gauza batean: enpresa handiak edo multinazionalak izaten dira garaile ateratzen direnak.

   
ABLEen inguruko iritzi positiboa

Aldi Baterako Lanerako Enpresek duten irudia askotan ez da ona edo positiboa; enpresa hauen inguruan sortutako hainbat kritika edo mito, batzuetan, ez dira guztiz errealak izan. Hala ere, pausoz pauso ezagutuko ditugu iritzi horien nondik norakoak eta arrazoia duten ala ez:

1- "ABLEak nominaren zati batekin geratzen dira". Langileak kobratzen duen soldata hitzarmenaren araberakoa izango da beti, hots, kontratatzen duen enpresaren hitzarmenak zehaztuko du bere lansaria; ABLEak inoiz ezin izango dio erabiltzaileari eskainitako zerbitzua kobratu.

2- "ABLEek langileak esplotatzen dituzte". ABLEek zubi-lana baino ez dute egiten enpresa erabiltzaileen eta langileen artean; hori dela eta, lan-baldintzak, ordutegiak eta abar enpresa erabiltzailearen esku geratzen dira.

3- "Eskainitako lanpostuak kualifikazio baxukoak dira". Egia da aurkitzen diren lan eskaintzen artean, asko ez direla erantzukizun handiko lanpostuak edota eskatzen den prestakuntza ez dela oso altua izaten. Bestalde, tamaina handiko enpresa edo talde askok ABLEekin hitzarmenak sinatzen dituzte diplomatu edo lizentziatuak diren langileak kontratatzeko, bajak edo aldi baterako lanpostu hutsak betetzeko. Esaterako, badaude arlo edo sektore zehatzetarako atalak sortu dituzten aldi baterako lanerako enpresak (bankako sektorean, adibidez).

4- "ABLEek ez dute ezertarako balio". Ez da horrela izan behar; ikuspegi positibo batetik begiratuz gero, enpresa hauek ez dira estatikoak, hots, aldakorrak eta dinamikoak direla esan dezakegu, garai bakoitzeko enpresen, merkatuen eta langileen beharretara egokitu behar dira, denbora pasa ahala behar horiek aldatu egiten baitira. ABLEen alde egiten dutenen arabera, beharginentzat existitzen diren abantailak honako hauek dira:

+ Lan-merkatuan sartzeko erraztasun handiagoa.
+ Hasiera batean aldi baterakoa zen lan hori iraunkor edo egonkor bihurtzeko aukera.
+ Esperientzia bereganatzeko urrats garrantzitsua.
+ Ikasketekin tartekatu daitekeen lana, ordutegi malguarekin.
+ Lanpostuan prestakuntza jasotzeko aukera izatea.

   
"45 eta 50 urte arteko gero eta pertsona gehiagok
aldi baterako lanerako enpresetara jotzen dute"

Adecco enpresako hautaketa arduradun Cesar Ruizek dio une honetan mota guztietako profesionalak edo langileak daudela lanik gabe eta ABLEetara jotzen dutela lan bila. "Denetarik aurkitzen dugu hemen, peoietatik arkitektoetara, baina adinari dagokionez, gorakada handiena 45 eta 50 urte arteko pertsonetan gertatu da azkenaldi honetan", zehaztu du Ruizek. Hain zuzen ere, azken urte honetan 45 eta 50 urte arteko pertsonek gero eta gehiago ematen dute izena mota honetako enpresetan; hori dela eta, ia %50eko igoera izan du. Deigarriak diren beste datu batzuk honakoak dira, besteak beste: Adeccoko arduradunak esan du adin tarte horretako pertsona gehienek oinarrizko ikasketak dituztela, eta "hori zailtasun garrantzitsua izan daiteke lana aurkitzeko orduan"; gainera, horietako asko "eraikuntza sektoretik datoz edo lantegiek abiarazitako erregulazio espedienteak direla-eta lanposturik gabe geratu dira".

45 urte dituzten emakume asko, Adeccoko datuen arabera, une honetan lana bilatzen ari dira euren senarrak langabezian geratu direlako eta diru-sarrera gehiago behar dituztelako; "hala ere, gizonezkoak dira oraindik ere lana bilatzen duten gehienak", adierazi du Cesar Ruizek.

Kualifikazioaren beharra

Langabeziaren ondorioak jasan zituzten lehenengo beharginak eraikuntza sektorean lan egiten zutenak izan ziren, baina haien atzetik gainerako eremu edo arloak joan ziren erortzen. 50 urtetik gora dituzten langabeek lehia izugarria aurkitu dute lan-merkatuan, eta, dirudienez, oso zaila da gazteen prestakuntza, ikasketak edo kualifikazioa hobetzea. Halaber, argi dago langabe nagusi horiek ere kualifikazio izugarria izan dutela euren bizitzan, hainbat urte lan egiten igaro ostean, baina, kasu askotan, gaur egun eskatzen den kualifikazioa beste mota batekoa izaten da.

Dena den, Ruizen ustez, "talde honetakoentzat, lana aurkitzea zaila izaten da, baina arazoa ez da adina, enpresak ahalmen fisiko nahikoa duen edozein pertsonarekin konformatzen baitira, adina bigarren planoan utziz. Beraientzat, berriz, arazorik larriena gehienek oinarrizko ikasketak soilik dituztela da". Bestalde, Adeccoko arduradunak esan duen bezala, une honetan langile bat kontratatzerakoan garrantzi handiena duten faktoreak malgutasuna eta lanpostura egokitzeko aukerak dira edota baita mugikortasun geografikoa ere.

"Nahiz eta kasu askotan enplegurik gabe geratu diren nagusiek titulaziorik ez izan, bizitzan zehar bereganatutako lan-esperientziari esker maila esanguratsu eta ona izatea lortu dute", azpimarratu du Ruizek.

Lanpostu gutxi, langile ugari

Gaur egun instituzio publikoek eskaintzen dituzten laguntza eta prestazioei esker, langile edo ez-langile askok ez dute lan egiteko beharrik, agian laguntza horiekin nahikoa dutelako bizitzeko. Hau da, prestazio hauek jasotzen dituzten langabeek askotan nahiago dute itxarotea edo haiekin bat egiten duen lanposturen bat azaltzen bada, ez onartu. Baina logikoa denez, laguntza ekonomikorik ez duen pertsonak nahiago du edozein lan onartzea dirua lortzeko.

Hasiera batean, jendeak pentsatzen zuen ABLEen helburua gazteei lana ematea zela, haien lehenengo lan-esperientzia sortuz, baina gaur egun kontzeptu hori guztiz aldatu da; krisialdiarekin, beste era batera ikusten dira enpresa mota hauek. "Apuntatuta dagoen jendearen profilak guztiz desberdinak dira", ziurtatu du Cesar Ruizek. Horrez gain, momentu honetan, enpleguaren eskaria eskaintza baino handiagoa da, aldi baterako lanerako enpresen eskaintza pixka bat aldatu da eta beste ezaugarri batzuetan zentratu dira. Adibidez, bertan apuntatuta dauden langabeak bideratu, gidatu eta aholkatzea da euren zeregina.

 
Itzuli
 
 

 

 






 
DFB GB-POL-LING KULTURA SAILAK
(KULTURA SAILA HIZKUNTZA
POLITIKARAKO SAIBURUORDETZA)
DIRUZ LAGUNDUTAKOA
logo leizaola

 

HASIERA · ALBISTEGIA · ELKARRIZKETAK · ERREPORTAJEAK · I+G+i · TEKNOLOGIA · AISIALDIA · LAN ESKAINTZAK